Author: Klaartje

Gratis brainstormsessies voor boeren met agroforestry ambities

| Klaartje

Veel boeren hebben stress, maar ook land, stikstof en stamina – dingen die je als voedselbosbouwer hard nodig hebt. Behalve voor de productie van voedsel, kan je ze ook goed inzetten voor de productie van biobased bouwmaterialen – die Nederland de komende jaren hard nodig heeft. Om boeren met stikstofstress te helpen verkennen wat hun mogelijkheden zijn, biedt Mobile Orchards Brabantse boeren in augustus 2026 gratis verkenningsbezoeken waarin we samen naar het land kijken en bespreken hoe je dat (deels) zou kunnen omzetten in een vorm van landbouw die stikstof reduceert, koolstof vastlegt en biodiversiteit verbetert. Het enige wat we ervoor terug willen, is een evaluatiegesprek eind november, waarin de boer aangeeft of die gebruik wil maken van ons aanbod om het land te hervormen, of waarom niet.

Boeren kunnen een sleutelrol spelen in de maak van een klimaatbestendiger, zelfredzamer en gezonder Nederland, maar hebben vaak hulp nodig om de risico’s van de bedrijfsoverschakeling op te vangen. Brabant kent zowel boeren die gedwongen zijn hun werkwijze radicaal te veranderen, als subsidies om ze daarbij te helpen. Daarom hebben we een aanbod opgesteld om ze daarbij te helpen. Onderaan vind je rekenvoorbeelden. (Spoiler: je hoeft geen geld te hebben om een voedselbos aan te leggen!)


BOSSEN VOOR BOEREN, BOEREN VOOR BOSSEN

Mobile Orchards biedt:

  • Bodemanalyse & Nulmeting: bodemonderzoek en de nulmeting op locatie.
  • Afstemming: 1 gratis intakegesprek en 2 ontwerpsessies met de opdrachtgever, buren en overige belanghebbenden
  • Klimaatadaptief Ontwerp & Beplantingsplan: toekomstbestendig ontwerp met exacte instructies voor de kraanmachinist om structuren aan te leggen die water vasthouden. Hierop volgt een beplantingsplan op rasniveau. We leggen we uit hoe groot bomen in de toekomst kunnen worden en wat dat betekent voor de eerste jaren.
  • Plantgoed: We maken een bestellijst voor de geselecteerde rassen, op de juiste onderstammen. Indien gewenst, verzorgen we ook de bestelling, de levering en/of de beplanting.
  • Digitaal Beheer: We leveren een praktisch beheerdraaiboek met een online monitoringsomgeving waarmee beheerders de voortgang van het voedselbos kunnen bijhouden.
  • 5 Jaar begeleiding: Gedurende de eerste 5 jaar bieden we 1x per jaar evaluatie en advies.

    Let op: Mobile Orchards geeft geen garanties op de overleving van het plantgoed of het succes van het bos. Tenzij anders overeengekomen, ligt de eindverantwoordelijkheid voor de aanplant en onderhoud volledig bij de beheerder.

Wat verwachten we van de klant?

Om de toekomstperspectieven van het stuk land te verbeteren, zorgt de klant voor de volgende randvoorwaarden:

  • Grond: Minimaal 0.5 hectare grond die ten minste 20 jaar de bestemming voedselbos, natuur of agroforestry behoudt. De grond bevat geen sterk verdichte of vervuilde lagen. Waar dit wel het geval is, maakt de klant de bodem vooraf diep los (waar nodig eerst ploffen) om een gezonde wortelgroei mogelijk te maken. Overleg dit vooraf met Mobile Orchards.
  • Machine-inzet: De volledige inzet van machines (kraan + machinist) die nodig is om de benodigde waterretentiestructuren op het perceel aan te leggen. Een lichtgewicht rupsbandmachine heeft de voorkeur.
  • Spons- & mulchmateriaal: Voldoende zuiver, onbehandeld organisch afval (loofhout en bladafval, géén mest) voor de deklaag en bodembiologie.
  • Water: Voldoende bewateringscapaciteit voor de eerste droge zomers.
  • Handhaving: Voldoende capaciteit om ervoor te zorgen dat de aanbevolen maatregelen nageleefd worden
  • Data- & Monitoringsrechten: De klant verleent Mobile Orchards het volledige en gratis gebruiksrecht van alle verzamelde monitoringsdata van het perceel (incl. opbrengstcijfers, biodiversiteitstellingen en bodemwaarden), ongeacht of de klant deze data zelf heeft verzameld of via derden heeft verkregen.

Het Stappenplan

Zodra het ontwerp af is en de afspraken over het plan bevestigd zijn, volgen drie fasen:

  • Fase 1: Waterretentie, Groenbemesters & Verbossing
         Na de nulmeting en het gezamenlijke ontwerp maken we het perceel klaar. De kraanmachinist legt de grotere structuren aan om water in het gebied vast te houden. Waar nodig zaaien we groenbemesters in. Tegelijkertijd plaatsen we ‘wijkers’: pioniersbomen die helpen met de snelle verbossing en de opbouw van verschillende microklimaten, maar die uiteindelijk (deels) weer verdwijnen.
  • Fase 2: Inrichten van de productieve laag
         Zodra de bodembiologie en het microklimaat door de wijkers en groenbemesters zijn gestabiliseerd, leveren we 100 productieve struiken en/of bomen per hectare. Indien gewenst, planten we ook de klimmers, en de wortel – en kruidlaag.
  • Fase 3: Monitoring, Evaluatie & Groei
         In de jaren na de aanplant start de structurele monitoring. Aan de hand van de verkregen monitoringsdata volgt de jaarlijkse evaluatie. Op basis hiervan sturen we waar nodig bij om de gezondheid en de productiviteit van het ecosysteem te verbeteren.

💰 Opties & Tarieven

De basisprijzen zijn opgebouwd uit een vast tarief voor de eerste hectare, plus een vaste toeslag per extra hectare. De klant kan de aanplant zelf uitvoeren aan de hand van het geleverde beplantingsplan. Op verzoek kunnen we het plantgoed leveren, de aanplant begeleiden en/of geheel overnemen.

🪵 Pakket 1: Ultra Arbeidsextensief (Bomen + Instructies Onderlaag)

Ontwerp (voorstel + 2x aanpassingen n.a.v. ontwerpsessies), beplantingslijst struiken & bomen, instructies voorbereiding grond en de levering van de bomen. Uiterst onderhoudsarm: we zetten een structuur neer en laten de natuur het werk doen tot de grond rijp is voor verdere aanplant, die we in fases aanbrengen.

  • Inclusief: Het volledige traject van Fase 1, inclusief de levering van 100 bomen/struiken per hectare in Fase 2 & ondersteunend zaaigoed voor bodemverbetering
  • Exclusief: Klimmers, kruiden, wortels en bodembedekkers
  • Toekomst: Na 5 jaar leveren we de instructies voor de aanplant van de onderbeplanting. Indien Mobile Orchards de levering hiervan verzorgt, geldt daarvoor een exclusieve korting.
  • Tarief: vanaf € 14.500 (1e ha) | € 4.500 (per extra ha)

🌿 Pakket 2: Direct Gelaagd (Complete inrichting vanaf de start)

Voor wie direct vanaf de start een volledig gelaagd, productief ecosysteem wil neerzetten, inclusief hoge bomen, de lagere bomen, de klimmers, de struiken, de kruiden, de bodembedekkers en de wortels. Het pakket omvat het gezamenlijk ontwerp (voorstel + 2x aanpassingen n.a.v. ontwerpsessies), de volledige beplantingslijst, instructies voor de voorbereiding van de grond en de levering van het plant- en zaaigoed. Dit vraagt m.n. in de beginfase meer aandacht en onderhoud.

  • Inclusief: Het volledige traject van Fase 1, plus de levering van 100 bomen per hectare én de bijbehorende struiken, klimmers, kruiden, wortels en bodembedekkers bij de start van Fase 2. Om de kosten te beperken, kan de klant kiezen voor een voorbeeldbeplanting, plus zaaigoed voor eigen opkweek.
  • Tarief: vanaf € 24.500 (1e ha) | € 9.500 (per extra ha)

🛠️ Optionele Meerprijzen (Maatwerk uitbreidingen)

  • Begeleiding aanplant boomlagen (pakket 1): € 2.500 per hectare
  • Begeleiding aanplant 7 lagen (pakket 2): € 5.500 per hectare
  • Buurtparticipatie: Extra ontwerpsessies en interactieve workshops met de buurt en lokale belanghebbenden: € 1.250 per extra sessie.

💳 Betalingscondities

  • Eerste termijn (aanbetaling): 50% van het totale orderbedrag. Wij factureren dit voor de start van de ontwerpfase ten behoeve van de nulmeting, het ontwerptraject en de voorbereidende grondwerkinstructies.
  • Tweede termijn (restant): 50% van het totale orderbedrag (inclusief eventuele optionele uitbreidingen). Wij factureren dit bij de fysieke levering van de productieve laag en beplanting (Fase 2).

🧮 Rekenvoorbeelden

Hieronder staan drie voorbeeldscenario’s. Subsidiebedragen zijn indicatief; de opdrachtgever controleert vooraf de actuele voorwaarden en lopende regelingen en vraagt deze zelf aan. Bij onderstaande voorbeelden is uitgegaan van een provinciaal GroenOntwikkelfonds, andere provincies hebben andere regelingen. Daarnaast kan je natuurlijk kijken naar lokale, nationale en internationale fondsen en subsidies.

Scenario A: Het Kleinschalige Burgerinitiatief (1 Hectare – Pakket 1 + Buurtparticipatie)

Een lokale stichting start een voedselbos van exact 1 hectare. Ze planten zelf met vrijwilligers, maar kopen extra sessies in voor de buurt.

  • Basis 1e ha (Pakket 1): € 14.500
  • Extra Buurtparticipatie: 2 extra sessies × € 1.250 = € 2.500
  • Totale investering: € 17.000 (excl. btw)
  • subsidie-indicatie: ca. € 14.000 (€ 3.000 startsubsidie + € 11.000 per ha). Netto eigen investering voor de stichting: € 3.000.

Scenario B: De Commerciële Boer (2 Hectare – Pakket 1 + Begeleiding Aanplant)

Een agrarisch ondernemer vormt 2 hectare om naar een ultra arbeidsextensieve agroforestry-plantage en besteedt de aanplant volledig uit.

  • Basis 1e ha (Pakket 1): € 14.500
  • Toeslag extra ha: 1 × € 4.500 = € 4.500
  • Meerprijs begeleiding aanplant: 2 ha × € 2.500 = € 5.000
  • Totale investering: € 24.000 (excl. btw)
  • subsidie-indicatie: ca. € 25.000 (€ 3.000 startsubsidie + 2 × € 11.000 per ha). De subsidie dekt in dit geval de volledige investering van de ondernemer.

Scenario C: Educatief Speelwoud (5 Hectare – Pakket 2 + Begeleiding aanplant + Buurtparticipatie)

Een gemeente of landgoed realiseert een direct gelaagd eetbaar speelbos van 5 hectare. Mobile Orchards richt alles vanaf de start compleet in en begeleidt de volledige aanplant.

Basis 1e ha (pakket 2): € 24.500

Toeslag extra ha’s: 4 × € 9.500 = € 38.000

Meerprijs begeleiding aanplant pakket 2: 5 ha × € 5.500 = € 27.500

Extra Buurtparticipatie: 3 extra sessies × € 1.250 = € 3.750

Totale investering: € 93.750 (excl. btw)

subsidie-indicatie: ca. € 50.000 (wettelijk maximum van de provinciale regeling buiten het Natuurnetwerk). Netto investering voor de klant: € 43.750.

Bezoek ons Zambiaanse zusterbos!

paddestoelen zoeken, mrs Chomba & banaMutale. Foto: Roeli Andrea 2024
| Klaartje

Voor diverse werkzaamheden aan de bostuin van het Kambisa! Buurtcentrum en de Minamba Research Farm zijn we op zoek naar sterke of handige timmerlieden, geulengravers en modderbouwers. Ben je beter in fotografie, social media of onderzoek, dan kunnen we je ook gebruiken!
 
 Je krijgt max. vier weken (in/rond oktober) accommodatie en eten + drinken tijdens het werk, voor de reis en eten buiten werktijd moet je zelf zorgen. Je leert over verschillende traditionele bos- & bouwtechnieken, werkt met simpele gereedschappen en krijgt al doende een heleboel kennis over de bijzondere miombobossen mee.

We gaan infiltratiegreppels graven in een bos, verschillende leem- en gestampte aarde muurtjes uittesten, een bostuin verbeteren en termietenschade aan meubilair herstellen. Daarnaast moeten er veel bomen gefotografeerd worden, en zijn we altijd op zoek naar mensen die kunnen helpen ons verhaal te delen en lokale kennis te documenteren.

Dit project is vooral geschikt voor vrijwilligers, maar afstudeeronderzoeken, stages en workations kunnen we ook faciliteren – en niet alleen in oktober. Vraag naar de mogelijkheden.

Meer weten? Mail klaartje@mobileorchards.com
 
                     

Leerzame test bosmonitoringstool

| Klaartje

Afgelopen maanden was het even stil: we zaten in Zambia voor de aanleg van een watertank en het testen van de eerste versie van de bosmonitoringstool. Hoewel we een paar van de methodes daarin al jaren doen, leverde het boekwerk waarin we ze aanleverden geschrokken gezichten op: wat een werk! We moeten duidelijk aan de slag om de handleiding te versimpelen en verkleinen, en gebruikers meteen duidelijk te maken hoe hun eigen data hen kan helpen meer waarde uit hun bos te halen. 

Wie Kambisa! volgt, weet het misschien nog: afgelopen jaar ontvingen we een gift van BLØF‘s Umoja klimaatfonds om een handboek te maken waarmee bosboeren de waarde van hun bos kunnen documenteren en beschermen. Sindsdien hebben we veel tijd besteed aan de doorontwikkeling van verschillende laagdrempelige monitoringsmethodes die bosgebruikers moet helpen in kaart te brengen wat ze hebben staan, en hoe ze daarmee een eerlijker inkomen kunnen vergaren zonder het bos of de biodiversiteit te beschadigen. Dat doen we in eerste instantie in de bijzondere miombobossen in Zambia, waar veel ‘keuter’boeren een stuk van ongeveer 50 hectare hebben, maar geen middelen om dat te bewateren. Daarom kappen ze om de paar jaar een klein stukje bos om, om daar groentes te verbouwen. Voor hun eigen huishouden, maar meestal ook voor de verkoop.
Bij dat laatste gaat het vaak ‘mis’ (uit oogpunt van het bos): voor deze cashcrops worden meestal snelgroeiende GMO-zaden gebruikt die veel kunstmest nodig hebben, en vaak ook nog de nodige pesticides en herbicides. Omdat ze snel geld opleveren (net als houtskool), is het aantrekkelijk daarvoor zoveel mogelijk grond ‘vrij te maken’, ofwel: te ontbossen. Het levert niet alleen een zekere afzetmarkt, maar ook verarmde gronden, vergiftigd water en zieke consumenten en bosbewoners. 

 

 

biodiversity test MRF March 2026, photo: Klaartje Jaspers
biodiversiteitstest 2026, foto: Klaartje Jaspers

 

 

 

 

meting koolstofopslag in meerstammige boom, foto: Roeli Andrea 2023

 

 

 

 

 

 

 

 

Op de Minamba Research Farm werken we aan manieren om deze uitputtingsslag te beconcurreren met manieren om geld te verdienen uit vormen van bosbeheer die het bos in diens waarde laten: niet alleen de economische waarde, maar bijvoorbeeld ook de sociale, de culturele en de ecologische. Denk aan producten als honing, paddenstoelen, zaden, thee, adoptiebomen of zelfs kennis – veel van de dingen die je nu in onze webshop vindt. Het is natuurlijk fijn dat wij zulke dingen kunnen verkopen, maar het zou nog veel beter zijn als andere bosboeren dat ook zouden kunnen doen.
De bosmonitoringstool moet ze daarbij helpen: het geeft ze middelen om te testen welke technieken de grond verbeteren of verslechteren, maar bijvoorbeeld ook wat zaken als infiltratiegreppels of bodembedekking met de oogst en de waterhuishouding doen. Vaak gaat het om methodes die hun voorouders nog gebruikten, maar na de komst van de Engelsen in onbruik zijn geraakt en nu niet meer het respect krijgen dat ze verdienen. 

De monitoringstool moet bosgebruikers zelf helpen beoordelen of pesticides van lokale bomen misschien met zo goed (of nog beter) zijn dan die van de chemiereuzen, en te kijken welke groentes het op een mulch van bladeren net zo goed doen als op een kale grond met kunstmest. Door daarbij ook te kijken naar andere elementen zoals investeringskosten of humusopbouw, kunnen mensen beslissingen maken over het beheer van hun bos – op korte termijn, maar vooral ook op lange termijn. Bovendien geeft het ze vervolgens de data om te bewijzen dat hun producten ook echt ‘duurzaam’ zijn. 

Een paar van de testen in de monitoringstool zijn inmiddels welbekend bij de vrijwilligers van voedselbuurtbos GeuzeGroen: het zijn de burgerwetenschappelijke methodes van Voedsel uit het Bos: de jaarlijkse biodiversiteitsmeting van de kruidlaag en de bodemdiertjes, de vijfjaarlijkse methodes om koolstof te meten en de methodes om de samenstelling van de grond te bepalen. Hoewel we ze in Zambia toepassen in een volstrekt andere omgeving met heel andere seizoenen, blijven we de methodes in de basis trouw, in de hoop ooit vergelijkbare data te genereren. 

Toch bleek bij de laatste biodiversiteitsmeting dat de methode die we in Nederland voor de telling van de kruidlaagplantjes gebruiken in Zambia niet echt werkte: onze bosbeheerders kenden wel de planten (en waar je ze voor kan gebruiken), maar vaak niet ‘de’ namen. Verschillende planten blijken dezelfde naam te hebben, en andersom. Wie vaker in de botanische wereld rondstruint, herkent dit soort problemen wel. We hebben ze voorlopig opgelost door van elke plant een kenmerkend blaadje of bloemetje te plukken, en vervolgens te turven hoe vaak dat plantje in ons zoekgebied voorkwam. Nog geen waterproof methode, maar al doende leert men. 

Naast de Voedsel-uit-het-Bos-meetmethodes hebben we inmiddels een heleboel andere tools toegevoegd, en zijn we daar nog niet klaar mee. We wachten bijvoorbeeld nog op een leidraad om te zorgen dat onze test alle benodigde elementen van de aankomende EU Forestry Act dekt, en werken hard aan methodes om alle snelbewegende beesten in kaart te brengen. Wie al een telefoon doneerde, weet dat dat daarvoor is: met een telefoon kan je niet alleen de gps-coordinaten van je perceel vastleggen (zodat we ze met satelietbeelden kunnen vergelijken), maar ook audio- en videoopnames maken. Heel handig als je een uil wel hoort maar niet ziet, of een beest lokaliseert waarvan je de Engelse naam niet zeker weet. Of om uberhaupt te bewijzen dat ze er waren.

Je hoort het al, onze monitoringstool heeft veel elementen, en dan noemden we er nog maar een paar. Naast de waterretentietest en de worteltelling, moet er bijvoorbeeld ook een lijst met bedreigde soorten in komen, met manieren om die te beschermen en te vermenigvuldigen. Wie dat, zoals wij, probeert te combineren tot een ‘handige’ meetkalender om aan laaggeletterde bosboeren uit te delen, komt er al snel achter dat 60 pagina’s invulformulieren voor sommige mensen heel intimiderend zijn. Om nog maar niet te spreken van de tijd die het kost om al die data in te vullen, terwijl je nog niet weet wat het je op gaat leveren.   

Komende tijd gaan we dus hard aan het werk om de monitoringstool te versimpelen, te visualiseren en misschien zelfs in een app te zetten. Dat zou een grote onderneming worden, waarvoor we een heleboel telefoons en solar chargers nodig hebben. Plus een site die toegang geeft tot de verzamelde data, en wat je daar zoal mee kan doen. Op lange termijn, maar ook op de korte – zodat deelnemers gelijk baat hebben van hun deelname, we genoeg data verzamelen om betrouwbare uitspraken te kunnen doen, en zij straks op een rendabele schaal kunnen samenwerken.

Ambities genoeg, nu nog de middelen. U hoort nog!

Crazy Sale op Zambiaanse producten in Zoetermeerse Dorpsstraat!

MobileOrchards aanbod bij JouwPlekje Zoetermeer Januari 2026
| Klaartje

De ondernemers in de Zoetermeerse Dorpsstraat hebben weer een nieuw plan om hun winkels zaterdag helemaal vol te krijgen: ze doen allemaal tegelijk mee aan een heleboel kortingsacties, de #CrazySale. Bij alle producten van Mobile Orchards bij Jouw Plekje krijg je 20% korting. Je vindt ze op de Dorpsstraat 75. We hebben daar op het moment alleen maar Afrikaanse producten staan, waarvan de opbrengst ten goede komt aan de Minamba Research Farm.

Dat zijn:

  • kettingen en armbanden van bamboe, takkenhout & zaden, gemaakt door onze terreinbeheerder Mulenga en de Dremel die we hem gaven om meer winst uit resthout te krijgen
  • biologische rauwe honing uit de bijzondere Zambiaanse miombo bossen
  • ‘zumbani‘-thee uit Zambia, gemaakt van de gedroogde bladeren van de Lippia Javanica (die gek genoeg alleen in oost-Afrika voorkomt, niet op Java), goed voor je luchtwegen. Je kan ‘m als thee drinken, maar ook als stoombad gebruiken, zoals wij munt en eucalyptus gebruiken. De actieve stoffen zijn getest en wetenschappelijk erkend.
  • ‘Red-Passion‘ theemengsel, ook uit Zambia, bestaand uit gedroogde hibiscus, kaneel en citroengras. Bomvol vitamine C dus, dieprood en best geschikt voor wie een #DryJanuary variant op de Gluhwein zoekt 😉
  • baobabpoeder uit Zanzibar, een ultiem superfood, dus helemaal vol goede stoffen, zoals uitzonderlijke hoeveelheden vitamine C, vezels en kalium, plus een gezonde hoeveelheid eiwit, calcium, ijzer en magnesium. Wij gebruiken het zowel in koud als heet water, als limonade of als grog, al dan niet met wat suiker en citroen – ook al is de baobab van zichzelf ook al best zuur (komt door al die vitamine C natuurlijk: ascorbinezuur)
  • baobabzaden uit Zambia, zaden met het witte droge vruchtvlees waar ook het poeder van gemaakt wordt. Veel Afrikaanse kinderen sabbelen hier op als op een ultra gezond snoepje. Bijt niet op het zaadje (niet lekker), maar kijk of je er een nieuwe boom van kan maken (op de vensterbank, niet in de tuin!). Onder dit bericht plaatsen we een video die uitlegt hoe je dat doet.

De armbanden en kettingen kosten 8 tot 12 euro (korting gaat daar nog vanaf), alle andere artikelen verkopen we momenteel voor 4 euro per stuk (zaterdag voor 3,20 dus). Met de opbrengst betalen we het werk aan de bosboederij van de Minamba Research Farm in Zambia, waar we uitzoeken hoe bosbewoners meer aan duurzame bosproducten kunnen verdienen, zodat ze geen bomen hoeven om te hakken. Mocht je geen tijd hebben om naar de Dorpstraat te komen, dan kan je ze natuurlijk ook in onze webshop kopen. Fijn weekend!

Lancering 3 nieuwe pakketten op Zoetermeerse cadeaumarkt, 29 november in de Dorpsstraat

| Klaartje

Hoi allemaal! Vergeef ons, ook wij willen reclame maken voor onze producten terwijl jullie waarschijnlijk al helemaal gek worden van alle BlackFriday-, Sint- en kerstaanbiedingen. Alleen draag je met onze producten niet zozeer bij aan overconsumptie, maar aan bosbescherming en je eigen gezondheid. Stiekem leren ze je ook een beetje hoe je je eigen omgeving op kan eten, als je maar weet waar je zoeken moet. Bovendien krijgen drie gelukkige winnaars deze zaterdag hun boscadeaupakket helemaal gratis!

Om onze ambities kracht bij te zetten, lanceren we zaterdag 29 november 3 nieuwe cadeaupakketjes:

  • Wildplukkers winter: 4 blikjes met gedroogde bloesems en kruiden die je normaal in de lente vindt.
    Tijdens de cadeaumarkt koop je de vier blikjes niet voor 16 euro maar voor 12,50 euro! Dit pakket bevat thee van vier planten die je bijna overal in Nederland kan vinden: weegbree, brandnetel, meidoornbloesem en lindebloesem. Nu zijn ze uit het seizoen, maar wij helpen je de winter door! Volgend jaar kan je ze zelf gaan plukken, maar nu kan je ze vast veilig proeven: biologisch, goed gedroogd en zonder ongenode extraatjes als vossenplas of hondenpoep.

    Thee-instructies staan op het doosje, maar onthoud altijd: geniet, maar drink met mate. Allevier worden ze traditioneel gebruikt voor uiteenlopende kwaaltjes, maar wij drinken ze vooral omdat ze lekker zijn. Eén of twee kopjes per thee per dag is prima, maar neem eerst contact op met een arts als je ze medicinaal wil gaan gebruiken of als je zwanger bent.


  • Baobab Booster: een blikje baobabpoeder, een blikje Zumbami-thee en een potje pure wilde Zambiaanse boshoning. Geen 12 euro, maar maar 10,- (daar houden we volgend jaar echt mee op…)
    Allemaal supergezond, en superlekker! Het baobabpoeder – dit keer uit Zanzibar – kan je zowel koud als warm gebruiken, met of zonder suiker of honing: in de grog, als thee, in een smoothie of in de limonade. Omdat er zoveel vitamine C in zit, heeft het al een karakteristieke zure smaak, maar je kan er altijd nog een extra schijfje citroen bij doen.

    De Zumbani thee komt uit Zambia, en wordt daar veel gebruikt voor luchtweginfecties en verkoudheden – als thee, maar ook als stoombad. Wetenschappers begrijpen wel waarom. Net als met munt en eucalyptus, kan je er ook gewoon een lekkere thee van maken. De smaak verandert naarmate je ‘m langer kookt, maar je kan ‘m ook gewoon als thee zetten: een aantal minuten in water dat net van de kook af is.

    Als je de honing in de hete thee of grog wil doen, wacht dan even tot die even tot die een beetje afgekoeld is: deze rauwe boshoning heeft veel actieve stoffen die heel goed voor je kunnen zijn, maar niet tegen overdreven hitte kunnen. (Kleine reminder: de baobab booster is dan wel supergezond, maar geef geen echte honing aan kinderen jonger dan 1 jaar oud.)


  • Groene December Wensen: het ultieme kerstpakket! Van 23 Euro voor 15 euro + donatie naar keuze
    De echte kerstboom 2.0: een bonsaisetje met zaden van een boom uit het bijzondere Zambiaanse miombo-bos, plus een donatie aan de Minamba Research Farm waar we onderzoek doen naar manieren om dat bos te beschermen. Met de aankoop van het bonsaisetje draag je normaal al bij aan het plaatsen van een stekje in de kwekerij die we daar oprichten, maar je kan natuurlijk ook een extra donatie doen waarmee de ontvanger van dit kerstpakket korting kriigt op een adoptieboom naar keuze.

    Om echt in december-sfeer te blijven en de ontvanger zelf ook goed te verwennen in deze barre wintertijden, zit er in dit pakket ook een blikje biologische cranberry’s en een blikje dennennaalden thee. Heel erg lekker om te drinken, heel erg lekker om te ruiken en nog vol met vitamine C ook!

LOTERIJ!
Om 12.00, 14.00 en 16.00 verloten we een van deze pakketten. Wil je meedingen? Koop iets voor die tijd, laat je naam en emailadres achter op de lijst met inschrijvingen voor de nieuwsbrief EN gooi een briefje met je naam in de kalebas. Op de genoemde tijden vragen we een willekeurige voorbijganger daar de winnaar uit te trekken. Ben je er op dat moment niet? Dan sturen we je een mailtje en kan je je prijs later op komen halen.

Meer weten over de cadeaumarkt? check https://dorpsstraatzoetermeer.nl/cadeau-versmarkt/

Veganistische ‘ossenstaart’soep van gerookte russula’s

| Klaartje

Wat gebeurt er als je per abuis een blikje gemalen russula’s in je theekop gooit omdat je dacht dat het gemalen baobab was? Je ontdekt het recept van een veganistische soep die verwacht veel lijkt op de ossenstaartsoep die je je van vroeger herinnert. Dag 1 had ‘ie nog de lekkere bite die verdacht veel op kleine stukjes vlees leken. Dag 2 waren die stukjes wat zachter, en verzon je er pardoes de smaak van een scheutje cognac bij. Op deze manier is het begin van de herfst helemaal niet zo erg!

Je maakt het zo:
– vermaal (of hak) een blikje gedroogde/gerookte russula’s (bijvoorbeeld onze munya of busefwe) tot fijne stukjes. Dit kan bijvoorbeeld met een molentje voor koffiebonen
– snipper een grote rode ui en twee flinke tenen knoflook in de pan en fruit ze met wat zonnebloemolie (olijfolie is vast ook lekker)
– zodra de ui glazig is voeg je de fijngehakte paddestoelen toe, roer goed door en laat ze warm worden
– voeg dan een flinke snuf zeezout, versgemalen zwarte peper en een handje cassavemeel toe (ander meel kan vast ook). Weer roeren
– voeg beetje bij beetje drie of vier flinke koppen kokend water toe, terwijl je goed blijft roeren
– zodra de ergste klontjes weg zijn, laat je het 15 -20 minuten sudderen op laag vuur
– proef en voeg groentebouillonblokjes toe naar smaak, bijvoorbeeld 1 per grote kop water
– als je er van houdt, besprenkel de soep dan met gedroogde chilivlokken
– voeg wat volle (veganistische) melk of room toe, en laat nog even doorkoken.

Je kan voor het serveren nog een stukje peterselie of bieslook toevoegen (vooral voor de kleur), maar het hoeft niet. Bovenstaande recept is meestal genoeg voor 4 flinke porties. Je kan er natuurlijk vers brood bij eten, dan heb je al bijna een warme maaltijd, Enjoy!

veganistische 'ossenstaart'soep van gerookte, gedroogde russula ciliata & russula cellulata uit Zambiaanse miombobossen (foto: C. Jaspers, 2025)


veganistische ‘ossenstaart’soep van gerookte, gedroogde russula ciliata & russula cellulata uit Zambiaanse miombobossen (foto: C. Jaspers, 2025)

Kieswijzer voor voedselbosproducten

| Klaartje

‘Van het bos, voor het bos’ zeggen we, maar dan moeten we wel genoeg aan die bosproducten verdienen om ook daadwerkelijk weer geld in het bos te kunnen investeren. Gelukkig zijn die investeringen vaak al voor de winst uitgegaan, waardoor bosboeren al aan een product verdiend hebben voordat het in ons aanbod verschijnt. Een team getalenteerde studenten zocht uit wat we kunnen doen om zelf ook meer omzet te draaien, zodat we hen kunnen garanderen dat we er elk jaar weer zijn.

voorspelbare partner
Vooral in afgelegen gebieden is het voor bosleveranciers heel belangrijk dat we een voorspelbare partner zijn, die elk jaar hun producten komt kopen, tegen bekende voorwaarden, voor een eerlijke prijs. Voor mensen zonder spaarrekening is het bovendien heel belangrijk dat we dat doen op een moment dat zij dat geld het hardst nodig hebben. Bijvoorbeeld in de maanden voor de oogst, op het moment dat er nieuwe schooluniformen gekocht moeten worden.
In het noorden van Zambia is dat meestal ook het seizoen van veel eetbare paddestoelen. Denk aan de russula‘s, de enorme parasolzwammen op de termietenheuvels en natuurlijk de mooie cantharellen. Na goed drogen zijn ze allemaal heel lang houdbaar. Omdat ze ongelovelijk gezond zijn, vragen de pluksters genoeg voor hun eigen huishouden te bewaren om tenminste twee jaar vooruit te kunnen en genoeg in het bos achter te laten om weer goed te kunnen regeneren. We proberen ze een prijs te betalen die ook die voorraden dekt. Om te controleren of dat werkt, werken we met stichting Kambisa! bovendien aan een bosmonitoringssysteem waarmee bosboeren zelf in kaart kunnen brengen hoe hun bos ervoor staat, en wat duurzaam bosbeheer hen oplevert.

paddestoelen zoeken, mrs Chomba & banaMutale. Foto: Roeli Andrea 2024
Mrs Chomba, banaMutale & Lubuto zoeken paddenstoelen. Foto: Roeli Andrea 2024

draagbare kosten
Om dit soort dingen te kunnen doen, maken wij zelf ook kosten. We betalen bijvoorbeeld voor het beheer van het een stuk bos waar we zelf experimenten kunnen doen (de Minamba Research Farm), we doen onderzoek, we begeleiden studenten, we schrijven dit soort stukjes en we reizen op en neer. Om de Zambiaanse boeren daarnaast een nieuwe markt te bieden, moeten we hun producten laten testen, vergunnen en verpakken, en op de markt zien te krijgen. Dat is heel veel werk, dat niet allemaal in Zambia gedaan kan worden. En werken vanuit Nederland maakt alle kosten hoog.

Om de betrouwbare partner te zijn die we willen zijn, moeten we groeien. We wisten dat iets opgeschaald moest worden, maar we wisten niet goed wat. Veel klanten zijn gek op de pure Zambiaanse boshoning, maar die is zwaar (: veel CO2, duur transport) en vergt veel Europees papierwerk. De paddenstoelen wegen bijna niets, bieden unieke voedingsstoffen, hebben veel ecologische voordelen en komen vooral vrouweninkomens ten goede, maar blijken voor veel klanten nog een beetje eng. En we wilden toch ook Nederlanders leren hoe ze hun eigen bomen konden gebruiken? Waarom dan niet wilg en den? Workshops, tuinontwerpen, adoptiebomen – zoveel kan, maar kan het wel allemaal?

keuzemodel
Gelukkig draaien de studenten van de TU Delft, de Rijksuniversiteit Leiden en de Erasmus Universiteit in Rotterdam hun hand niet om voor zulke vragen. Tijdens de interdisciplinaire duurzaamheidschallenge van hun opleiding bogen Polina, Frederik, Shaneeva, SaeHa en Linde zich samen over de vraag hoe Mobile Orchards meer inkomen kon verzamelen, zonder haar idealen te hoeven verkwanselen. In de onderstaande video zie je hoe ze zich voorstelden aan het begin van het traject, en wat ze toen verwachtten te gaan doen.

Een bescheiden survey bevestigde hun vermoeden: net als zijzelf (en wij natuurlijk!) vonden de meeste respondenten dat onze producten uniek waren, maar dat wilde nog niet zeggen dat ze ze ook zouden kopen. Net als bij onze bestaande klanten waren vooral de boshoning en ons gedroogde bio-fruit populair, maar anders dan onze bestaande klanten hadden veel respondenten ook een voorkeur voor de kettingen en armbanden van takkenhout, en waren ze ook best geinteresseerd in de bonsaisetjes. Blijkbaar missen we een groep potentiele klanten die eigenlijk best iets van ons zouden willen kopen!

Diagram met antwoorden op het Formulier. Titel van de vraag: How unique do you feel the products of Mobile Orchards are on the market?. Aantal antwoorden: 13 antwoorden.

Uiteindelijk besloot het vijftal zich te focussen op een systematische methode om potentiele voedselbosproducten niet alleen op economische waarde te beoordelen, maar ook op ecologische en sociale, en op schaalbaarheid en gebruikersgemak. Ze ontwierpen een vragenlijst met verschillende indicatoren op die vijf verschillende waardes, die zo gewogen werden dat je van elk product in een webdiagram gelijk kan zien hoe goed (of slecht) het op verschillende aspecten scoort. Zo bleek onze geliefde honing heel goed voor het milieu en de mensen daar, maar lastig schaalbaar en weinig rendabel.

Webdiagram Zambiaanse boshoning: hoge scores op milieu, laag op winstgevendheid en schaalbaarheid

Met die informatie kunnen je besluiten het product aan te passen, het misschien toch op de plank te laten liggen, of er juist flink op in te zetten. Door de paddestoelen ook in papieren navullingen aan te bieden, drukken we bijvoorbeeld de prijs, die voor sommige klanten een drempel kan zijn.

help raten!
De studenten hadden nog veel meer lessen, maar die houden we nog even geheim. Tipje van de sluier: we gaan jullie meer vertellen over het bijzondere verhaal achter de producten, en hopelijk ook abonnementen aanbieden – op producten, maar misschien ook wel op workshops en verhalen. De komende tijd zijn we eerst even flink bezig alle producten op hun lijst te laten scoren. Wil je daarmee helpen? Stuur een mailtje naar klaartje@mobileorchards.com. Voor nu, hele fijne zomer en graag tot in september!

Zwam redt bos: Zambiaanse Russula’s (+recept!)

check van een eetbare russula tijdens workshop paddenstoelen zoeken. Foto: Roeli Andrea 2024
| Klaartje

Hoe kan een paddenstoel een bos redden? Nou, bijvoorbeeld door haar sporen te laten vliegen en zichzelf te vermenigvuldigen, zodat de bosgrond verriijkt wordt met haar ‘wortels’, het mycelium. Of door zich te laten plukken en zich te laten verkopen, en het geld terug naar de bosbeheerders te laten sturen, zodat die geen bomen hoeven te kappen voor een snel inkomen uit zaken als houtskool.

vruchten van het wood wide web
Paddenstoelen zijn vergelijkbaar met vruchten als appels of kersen, alleen groeien ze niet aan een boom, maar aan een ondergronds netwerk van schimmeldraden. Die draden brengen niet alleen de paddenstoelen voort, maar maken de grond ook vruchtbaar voor een heleboel andere organismes. Al die schimmeldraden die de boomwortels helpen groeien, heten samen het ‘mycorrhiza’.

De BBC maakte een mooi filmpje van het ‘Wood Wide Web‘ waarmee deze schimmels communiceren met plantenwortels in de bosgrond. Behalve mineralen, suikers en water, wisselen ze bijvoorbeeld ook signaalstoffen uit om aan te kondigen dat er rovers, brand, droogte of ziektes op komst zijn. Andere organismes kunnen zich daar dan tegen wapenen, bijvoorbeeld door hun bladeren te laten vallen of vieze luchtjes af te scheiden.

heksenkringen
Paddenstoelen groeien vaak aan de uiteinden van hun schimmelnetwerken, om daarvandaan het volgende stuk grond of hout over te kunnen nemen. Daardoor tref je ze in ronde kringen: ‘heksenkringen’. Hoewel we inmiddels weten dat er voor het vormen van die cirkels geen kwaadwillige magiërs benodigd zijn, is het voor de meeste mensen toch goed een beetje bang van die kringen te zijn – paddenstoelen kunnen immers giftig zijn, en maar weinig mensen hebben de kennis om het verschil tussen een dodelijk exemplaar en geneeskrachtig exemplaar te kunnen zien. Net als bij planten (en mensen?), zijn er families waarin de onschuldigenen en de schuldigen nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn, maar ook families waarin dat verschil makkelijk vast te stellen is.

Lekkere Russula’s
Twee van de eetbare paddenstoelen die je bij Mobile Orchards kan kopen, komen uit de familie van de Russula’s. Dat is een van de families waarin je het onderscheid tussen gezond en giftig best makkelijk kan testen: de oneetbare smaken heel scherp. Dat merk je al als je ze even tegen je tong houdt. Ze zijn niet giftig genoeg om je daarvan veel last te geven (tenzij je allergisch bent).
Gelukkig weten onze Zambiaanse paddenstoelenverzamelaars ook zonder proeven heel goed welke te eten zijn en welke niet. Zij drogen de russula’s, waarna ze nog jaren houdbaar zijn. Omdat de paddenstoelen in het regenseizoen geplukt worden, kan het gebeuren dat ze een beetje naar rook smaken: iemand heeft ze dan naast het houtvuur gelegd om ze te drogen, vaak omdat het ging regenen.

De Russula’s die wij in Zambia kopen heten daar ‘Munya’ en ‘Busefwe’, maar Europese paddenstoelendeskundigen als Bart Buyck kennen ze als de ‘Russula Cellulata var. Ntama’ en de ‘Russula Ciliata’. De kleverige Russula Ciliata komt in verschillende kleuren voor, de Cellulata zijn vaak een beetje oranje-bruin met een witte onderkant. Net als de Nederlandse Russula’s vormen ze allianties met bomen: in Europa werken Russula’s bijvoorbeeld samen met berken of eiken, in het Zambiaanse miombobos met bomen als de Afzelia africana, de Afrikaanse Mahonie, die veel te vaak geoogst wordt, vanwege haar mooie hout. Lokale bosbewoners krijgen meestal maar een paar euro voor een hele boom – een prijs die we al kunnen verslaan met een paar blikjes russula! Dan kan de boom gewoon blijven staan, zodat ze volgend jaar weer kunnen oogsten.

paddestoelen zoeken, mrs Chomba & banaMutale. Foto: Roeli Andrea 2024
Mrs. Chomba & banaMutale verzamelen paddestoelen aan de Minamba Research Farm.
Foto: Roeli Andrea 2024

Of dat ook echt zal lukken, moeten we de komende jaren uitzoeken. Inkomsten uit de verkoop van paddestoelen gaan meestal naar de vrouwen, terwijl inkomsten uit hout meestal naar de mannen gaan. Om te voorkomen dat die achterblijven, verkopen we bijvoorbeeld ook meubels en sierraden van takkenhout, waarvoor de stam kan blijven staan. We houden het effect van ons werk in de gaten met behulp van satellietbeelden, de burgerwetenschappelijke methodes van voedsel-uit-het-bos en studenten die ons werk ter plekke onderzoeken.

handleiding eetbaar bosbeheer
Om lokale mensen enig inzicht te geven in de opbrengst die duurzaam bosbeheer hen kan bieden, werken we daarnaast ook aan een handleiding die je kan gebruiken om je bos en oogst te monitoren. Daarmee kan ook een grove inschatting van de toekomstige waardes worden geven – qua geld, maar bijvoorbeeld ook qua bouwmaterialen of voeding. Omdat bosproducten als de paddenstoelen doorgaans veel gezonder zijn dan voedsel dat je met geld koopt, vragen wij de verkoopsters een ruime voorraad voor hun gezin apart te leggen voordat ze het restant verkopen. Bij winstvoorspellingen kijken we dus niet alleen maar naar het geld – het bos moet ook vooral gezond en lekker zijn!

Hervulbaar blik Zambiaanse Russula’s van Mobile Orchards (8,50 E.)
Foto: Jara van den Berg 2024

recept paddenstoelenpaté
Dat de Zambiaanse Russula’s ook echt bizar lekker kunnen zijn, bewees de Zoetermeerse kok Dirk met zijn recept voor een tartelette met paddenstoelenpaté, losjes gebaseerd op dat van chickslovefood. Toen we zijn paddenstoelenpaté van onze Russula Cellulata op de markt lieten proeven, was iedereen gelijk om. Het lijkt het ideale hapje voor een feestelijk diner, en nog vegetarisch ook! Voor de gelegenheid maakte Dirk zelfs een glutenvrije variant.

Dirk gebruikte:
1 ui
1 teentje knoflook
300 gram verse paddenstoelen (bijv. kastanjechampignons)
1 takje verse tijm
125 gram roomkaas
1 handje krulpeterselie
4 tartelettes of ronde toastjes
10 gram gedroogde paddenstoelen
50 gram bevroren kersen
1 eetl. honing

Voorbereiden
1 Maal (koffiemolentje/kleine keukenmachine) de gedroogde paddenstoelen tot een fijn poeder, of gebruik een blikje voorgemalen gerookte Russula’s
2 Snijd de ui, knoflook en paddenstoelen grof.
3 Doe de ui, knoflook en paddenstoelen in een keukenmachine en maal dit tot hele kleine stukjes. Verhit dan een scheutje olie in een koekenpan en bak het paddenstoelenmengsel tot dit helemaal gaar is.
4 Breng het mengsel op smaak met de poeder van de gedroogde paddenstoelen.
5 Haal de pan van het vuur, laat een beetje van het vocht weglopen en meng de paddenstoelen met de tijm, roomkaas en wat fijngehakte peterselie. Breng op smaak met peper en zout.
6 Schep de paddenstoelenpaté in een spuitzak en bewaar koud.

Serveren
1 Verwarm de kersen met de honing in een steelpannetje en plet ze met een houten lepel zodat het sap eruit loopt.
2 Leg een kers in elke tartelette of op elk toastje.
3 Knip een puntje van de spuitzak met paddenstoelenpaté en vul de tartelette of toastje met de
paddenstoelenpaté.


Glutenvrije variant
I.p.v. de tartelette of het toastje kan je bijvoorbeeld een schijfje koolrabi gebruiken. Schaaf plakken van 4 mm van de koolrabi en steek er rondjes van 3 cm uit. Blancheer deze 3 tot 4 minuten in kokend water en laat ze afkoelen in ijskoud water.

Om koks als Dirk te helpen, bieden we de Zambiaanse Russula’s binnenkort ook gerookt en gemalen aan in een klein blikje dat door de brievenbus past. Dan heb je gelijk een mix van gedroogde Russula Ciliata en de Russula Cellulata, voor een prijs die kan concureren met de gedroogde russula’s die je in de delicatessenwinkel koopt. Laat ons vooral weten wat je ermee doet, we zijn heel benieuwd naar het resultaat!

Dirk’s overheerlijke paddestoelenpaté met gerookte Russula Cellulata’s, vegetarische snack bij uitstek!
Foto: Desh Chisukulu 2024

Op naar een groener en zelfvoorzienender 2025!

paddestoelen zoeken, mrs Chomba & banaMutale. Foto: Roeli Andrea 2024
| Klaartje

Wie het jaar begon met het kijken naar het nieuws, werd wellicht niet heel vrolijk. Oorlogen om ons heen, terwijl de inflatie ons dagelijks eten steeds duurder maakt, onze leefomgeving vol giftige stoffen zit en het klimaat veel sneller verandert dan zelfs de pessimisten vreesden. Bosbranden, overstromingen, tornado’s. Gelukkig hebben al die problemen grotendeels dezelfde oplossing: meer planten, bomen, struiken. Daarom bedenken we bij Mobile Orchards allerlei interventies om onze steden groener en eetbaarder te maken, terwijl we de bossen eromheen beschermen. 

Groen kan (ook) goedkoop

Gelukkig is meer groen niet moeilijk, en hoeft het zelfs niet duur te zijn. Natuur is immers wat er gebeurt als mensen even niets doen. Het vergt pas werk als je haast hebt of processen bij wil sturen – bijvoorbeeld om ervoor te zorgen dat de nieuwe natuur ook geschikt is voor menselijke consumptie, of omdat je een bepaald type natuur wil beschermen. 

Vaak is het ook helemaal niet zo moeilijk: door simpelweg een greppel of een poel in een stuk land te graven, win je al een veelvoud aan biodiversiteit en een schat aan regenwater. Eén zaadje in 2025 kan in 2040 een enorme boom zijn, die de wind breekt, de bodem vasthoudt, water reguleert en lucht ververst. Een stoer organisme dat dieren beschermt, mensen voedt en hun huizen koelt. 

Omdat veel mensen weinig tijd of plek hebben om al dat eetbaar groen te kweken, probeert Mobile Orchards het zo makkelijk mogelijk te maken. We bieden met kant-en-klare voedselbosbakken die op heel veel plekken passen, met planten die elkaar ondersteunen en handige suggesties waardoor je ze minder vaak water hoeft te geven. Daarnaast bieden we eerlijke deals met bosproducenten die meer inkomsten nodig hebben om hun leefomgeving te beschermen tegen schadelijke korte termijn beslissingen. Denk bijvoorbeeld aan Zambiaanse bosboeren die nu verdienen aan het kappen van bomen voor de productie van houtskool, mais of bakstenen. We geven ze een keuze door ze te belonen voor de duurzame oogst van bosproducten als kennis, paddenstoelen, honing, zaden, vruchten en takken.

Verbouw je voedsel op 300m2, 40m2 of 0m2

In Nederland zijn we gewend dat je werkt voor je geld en dat geld vervolgens uitgeeft aan wat je nodig hebt – eten bijvoorbeeld. Zelfs in het kleinste jampotje kan je al wat verbouwen. Wie zelf voedsel verbouwt of verzamelt, hoeft zich een stuk minder zorgen te maken over inflatie, cyberterroristen of boycots. Hoewel Nederlands huidige systeem niet zonder import kan, stellen veel moestuinders dat een minimalistische veganist met een stadstuintje van 300m2 een heel eind zou moeten kunnen komen. Wie zaken als olie (≈ 30m2), granen, peulvruchten en knollen (≈ 250m2) inkoopt, zou voor groente en fruit nog maar 35m2 nodig hebben. Dat betekent natuurlijk wel dat dat tuintje genoeg zon en een gezonde bodem moet hebben, en de tuinier bereid is te eten wat de grond schaft, ook als dat vooral veel snijbiet is. 

Niet iedereen heeft zo’n tuintje, maar met bakken op de vensterbank, klimmend fruit langs een balkon, flessenstellingen langs een raam, aquariums in de woonkamer, paddenstoelen onder de bank en muren vol met plantzakken, kan iedereen wel wat groeien. We begonnen Mobile Orchards in 2017 met gerecyclede bakken vol eetbare planten die elkaar ondersteunen, en met een ontwerp voor de ‘zwambank’ – een bank van stro, doorspekt met oesterzwammenbroed. Dit jaar gaan we die bouwinstructies delen, zodat iedereen ze zelf kan maken. Wie hulp nodig heeft bij het eetbaar maken van eigen tuin, kan inspiratie putten uit het wensenformulier. Je kan daarmee advies of een ontwerp aanvragen, maar vaak helpt het beantwoorden van de vragen ook al bij het maken van de juiste keuzes. 

Eetbare steden
Daarnaast werken we aan eetbaar groen in publieke gebieden en rond de stad. In het Zoetermeerse voedselbuurtbos GeuzeGroen verzamelen we oude fruitrassen en onderzoeken we wat we kunnen verbouwen op zware, verslempte klei. In de bijzondere miombobossen rond de Zambiaanse stad Mpika onderzoeken we hoe lokale gemeenschappen meer kunnen verdienen aan bosbescherming, maar ook hoe we in dat bos voedselgewassen kunnen telen zonder de oorspronkelijke begroeiing te schaden. Dit jaar gaan we aan de slag met schaduwtolerante soorten die het ook zonder mest goed doen: bonen en bieten. 

We hebben al ontdekt dat sommige inheemse bomen eigenlijk stikstofbinders zijn, waar deze groenten weleens van zouden kunnen profiteren. Zo ontdekken we steeds wat onze voorouders waarschijnlijk allang wisten, maar wat we tijdens decennia van landbouwindustrie weer vergeten waren. Dit soort kennis verzamelen we nu in de Universiteit van Lokale Kennis, in de hoop het toekomstige generaties weer te kunnen leren. 

Ons voorstel voor 2025: verbouw zoveel mogelijk zelf, en geef je geld uit aan mensen die je echt wil steunen. 

Buurvrouw Bibian en haar vriendin – twee van de bosgebruikers die zelfgeplukte paddenstoelen verkopen aan de Minamba Research Farm.
Foto: Roeli Andrea, 2024, all rights reserved

#GreenFriday kortingscodes

marktkraam met prijslijst, november 2024
| Klaartje

Omdat we willen dat zoveel mogelijk mensen dingen kunnen kopen die de wereld eerlijker, bosrijker en biodiverser maken, zetten we de kortingscodes voor de webshop nog even op een rij:

  • Vrijwilligers, studenten en vaste klanten van voedselbuurtbos GeuzeGroen, Kambisa!BeHeard, Mobile Orchards of de Minamba Research Farm krijgen 25% korting met de code ‘vriendenkorting’.
    Wie dat (nog) niet is maar te weinig inkomen heeft om onze producten te kunnen kopen zonder korting, kan gebruik maken van de term ‘gullegeesten’
  • Wie meer dan 20,- besteedt en geen overdreven haast heeft, kan bestellingen in Den Haag, Zoetermeer, Rijswijk of Voorburg gratis laten bezorgen met de code ‘zoetermeer’. We streven ernaar om alles wat voor 3 december besteld is, uiterlijk op 4 december te bezorgen.
  • Wie meer dan 50,- € uitgeeft kan bestellingen gratis laten verzenden (binnen Nederland) met de code ‘gratisverzending’
  • Wie eerder gekochte blikjes wil laten hervullen, krijgt 1€ korting voor een groot blik met de code ‘retourgrootblik’ en 0.50 € met de code ‘retourkleinblik’. Dit geldt ook voor de honingpotjes. Je moet ze dan wel op de markt komen hervullen. In december staan we in Den Haag, Voorburg & Zoetermeer.

We hopen dat dit helpt #blackfriday te verruilen voor ‘n #greenfriday. Veel plezier!